زخم پای دیابتی همانطور که از اسمش برمی آید نوعی زخم در پای بیماران مبتلا به دیابت است که در اثر عوامل زمینه ای موجود در بیماری دیابت ایجاد می شود. این عوامل بطور کلی عبارتند از کاهش حس در پاها ناشی از اختلال حسی موجود در دیابت بنام نوروپاتی دیابتی؛ خطر بیشتر عقونت ناشی از نقص سیستم ایمنی موجود در دیابت، و کاهش خونرسانی به زخم ناشی از اختلالات عروقی موجود در دیابت.

واضح است که در افراد فاقد دیابت بعلت فقدان عوامل زمینه ای فوق زخم از نوع دیابت ایجاد نشده و در صورت بروز بزودی ترمیم پیدا می کند.

نکته مهم آن است که در صورت ابتلا به دیابت چه کنیم دچار زخم پای دیابتی نشویم و اگر به هر صورت این مشکل ایجاد شد چگونه آن راکنترل کنیم؟

در پاسخ به سوال اول و به منظور پیشگیری از ابتلا به زخم پای دیابتی بایستی نکات زیر را مراعات کنبم:

1 . برطرف كردن فشارهای غیرطبیعی روی پا

یک فرد دیابتی بایستی همیشه مراقب پاهایش باشد و همان طور كه هر روز صبح دندان ها را مسواك می زند پای خود را معاینه نماید و به قرمزی پوست، ورم، بریدگی پوست و زخم شدن پوست توجه داشته باشد. برای دیدن تمام قسمت پا از یك آینه استفاده كند و اگر مشكل بینایی دارد از دیگران كمك بگیرید. ناخن را مرتب كوتاه كند. برش ناخن باید صاف باشد و از بریدن گوشه های ناخن خودداری كند. اگر ناخن ضخیم شده و یا در اثر كاهش دید نمی تواند آن را ببیند، بهتر است از دیگران كمك بگیرد. فرد دیابتی باید سعی كند پای برهنه راه نرود و در منزل از دمپایی استفاده كند.همیشه در انتخاب كفش دقت نماید تا كفش تنگ نباشد (توصیه می شود از كفش های چرمی استفاده شود) و در حد امكان از كفش های پلاستیكی دوری كند. كفش نو را به مدت كوتاه بپوشد تا كفش كاملاً نرم شود. زمانی كه كفش نو را از پا در می آورد پا را در رابطه با سرخی پوست معاینه كند. برای محافظت پا از فشار كفش همیشه جوراب بپوشد. جوراب كتانی برای خشك نگه داشتن پا مناسب تر است. از جوراب پاره و یا وصله دار پرهیز كند. قبل از پوشیدن كفش مطمئن شود تا «ریگ» در آن نباشد.

2 . كنترل قند

مطالعات متعددی بر ارتباط کنترل قند خون با پیشگیری و درمان زخم پای دیابتی صحه گذاشته اند. لازم به ذکر است کنترل قند خون فقط بر پیشگیری از زخم پای دیابتی متمرکز نیست و بروز سایر عوارض دیابت نیز شامل تصلب شرائین، بیماری عروق قلب، نارسایی کلیه، و عوارض چشمی با کنترل قند خون به تاخیر می افتد.

در پاسخ به سوال دوم و به منظور درمان زخم پای دیابتی بایستی 5 اصل درمانی زیر را مدنظر داشت:

1 . برداشتن نسوج مرده

این کار توسط پرسنل درمانی و گاهی اوقات لازم است در اتاق عمل انجام شود. در واقع تكیه گاه اصلی درمان، برداشتن نسوج مرده و پینه است اما از درمان«خانگی» پینه بایستی بشدت پرهیز شود. نسوج سیاه و مرده و سفید و پوست دله توسط تیغ جراحی در اتاق عمل یا روی تخت بیمار و یا در مطب، برداشته می شود. سعی می شود تا حفره های كور، باز و چرك تخلیه و زخم تا حد پوست سالم باز شود. زخم پا برای بهبودی، به یك محیط گرم و مرطوب و عاری از آلودگی محیط نیاز دارد. گاز آغشته به سالین این كار را به خوبی انجام می دهد ولی پانسمان های متعدد در بازار وجود دارند.

2 . كاهش عوامل تشدید كننده

این عوامل عبارتند از استراحت کافی، بالا بردن پا و یا استفاده از جوراب كشی برای كاهش ورم پا، برطرف كردن فشارهای غیرطبیعی روی پا، تعویض كفش تنگ با كفش طبی، و از همه مهمتر کنترل قند خون.

3 . كنترل قند خون

هر بیمار دیابتی لازم است تحت نظر مستقیم پزشک خود به یک کنترل مناسب از قند خون برسد. لازم است بیمار در طول شبانه روز از نوسانات قند خود مطلع باشد و در صورت نیاز میزان تحرک یا تغذیه خود را با میزان قند خون متناسب سازد. اطلاع از نوسانات قند خون با اندازه گیری قند خون در منزل توسط خود بیمار با استفاده از دستگاههای گلوکومتر که به رایگان در اختیار بیماران دیابتی قرار می گیرد امکانپذیر است. کنترل دیابت بایستی همچنین مشتمل بر کنترل فشار خون، کلسترول خون، تبعیت از رژیم غذایی مناسب، خوردن به هنگام و به اندازۀ داروها یا تزریق داروهای تجویز شده در زمان مورد نظر، ترک سیگار و ویزیت منظم پزشکی است. متخصصین مراقبت های دیابتی با تشکیل تیم یا گروه مراقبتی برای دیابت تأکید دارند. این تیم شامل متخصصین دیابت، متخصصین چشم، پرستار دیابت، مشاور تغذیه ، کارشناس ورزش و خود بیمار است.

4 . كنترل عفونت

اگر بعد از ایجاد جراحت به باکتری فرصت دهید که در محل زخم باقی بماند یا بنحوی باعث آلوده شدن زخم گردید، عفونت می تواند در محل زخم اغاز شود. زخم را تمیز کنید. محل زخم را زیر آب شیر بگیرید تا چنانچه گرد و خاک یا آلودگی در محل زخم وجود دارد شسته شده و برطرف گردد. از صابون یا پراکسیدئیدروژن یا ید برای شستشوی زخم استفاده نکنید زیرا باعث تحریک جراحت می شود. سپس از کرم های آنتی بیوتیک برای جلوگیری از عفونت استفاده کنید و زخم را با باندهای استریل پانسمان کنید. پانسمان را هر روز تعویض کنید با استفاده از صابون پوست اطراف زخم را بشویید و تمیز نگه دارید روزانه به بررسی زخم برای علائم عفونت مانند قرمزی یا چرک و ترشحات ……. بپردازید و قبل از اینکه یک زخم کوچک به یک دردسر بزرگ تبدیل شود حتماً به پزشک مراجعه کنید. پزشک بعد از تشخیص عفونت، پیش از آماده شدن جواب كشت، آنتی بیوتیك با طیف وسیع به بیمار تجویز می کند. ولی بعداً تغییرات براساس نتیجه درمان، كشت و حساسیت میكروب و مشاوره با متخصص عفونی انجام خواهد گرفت.خارج كردن چرك و برداشتن نسوج مرده همراه با آنتی بیوتیك جهت كنترل عفونت لازم است.

5 . آموزش بیمار

آموزش می تواند شامل نکات پیشگیری که در فوق آمد باشد. ضمن اینکه بیمار بایستی عوارض و خطرات ناشی از دیابت را بخوبی بشناسد. بیمار باید به این نكته توجه داشته باشد كه از هر صد نفر بیمار دیابتی پانزده نفر دچار زخم پا و سه نفر نیاز به قطع اندام دارند. بینار باید مطلع باشد که كنترل شدید و دقیق قند می تواند از عوارض دیابت روی چشم، كلیه و كاهش حس پا جلوگیری نماید. بیمار باید بداند که بعد از هر وعده غذایی، قند خون بالاتر از 200 نباشد.

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *